SUBTITEL
Toezicht
Veel mensen vinden toezicht maar een vage bedoening. Wat doen die toezichthouders eigenlijk?
Ik heb zelf ook moeten leren wat toezicht is – en dat de kwaliteit ervan wel degelijk uitmaakt. Nadat ik ging freelancen, werd ik soms gepolst. Wilde ik de stem zijn van de pers in de Raad van Toezicht van Prodemos, huis voor democratie en rechtsstaat? Zag ik mijzelf journalistiek toezicht houden op de NOS? Wilde ik kandideren voor de Raad van Commissarissen van de FD Mediagroep? Het leek mij allemaal de moeite van het uitproberen waard. En ik bemerkte dat ik met mijn journalistieke management ervaring inderdaad iets kon toevoegen aan de discussie.
Al doende ben ik gaan begrijpen waar het bij toezicht om gaat. Niet de toezichthouders maar de directie zit aan het stuur.
Zij zet de lijnen uit en bewaakt de gang van zaken. De toezichthouders zijn er om de grote lijnen te bewaken en de blinde vlekken op te sporen. Ze moeten instemmen met de strategie en de begroting, en ze stellen de directie aan. Daarnaast fungeren ze als (kritisch) klankbord en als adviseur. Dit leidt idealiter tot een productief samenspel waar de besluitvorming beter van wordt.
Inmiddels ben ik een ervaren toezichthouder. Welke eisen stel ik dan aan mijzelf? De eerste is: verstand van zaken. Ik geloof niet zo in ‘algemeen’ of ‘procedureel’ toezicht; je moet als toezichthouder relevante kennis hebben van het werk dat de organisatie verricht. Dat betekent dat je op de hoogte moet blijven, je huiswerk moet doen en je netwerk op peil moet houden.
De tweede is: productief zijn. Goed toezicht lukt alleen in samenwerking. Directie en toezichthouders moeten er beide belang in stellen. Dus niet elkaar beleefd ontzien, maar een open gesprek voeren. Zonodig moet het kunnen schuren. Helderheid is een voorwaarde. Als directie en toezichthouders elkaar niet goed verstaan, kunnen er ongelukken gebeuren. Daar is de organisatie echt niet mee geholpen.
‘Zou toezicht iets voor mij zijn ?’, vragen mensen mij weleens. Ik geef dan een beetje streng antwoord. Toezicht houden is interessant want het betrekt je bij strategische vragen en het biedt je een uniek kijkje in de keuken. Maar uiteindelijk gaat het om de vraag: wat draag jij als toezichthouder bij? In mijn ogen ben je pas geslaagd als de organisatie daadwerkelijk baat heeft bij jouw blik. Breng je die ook? Die vraag zou iedere toezichthouder zich moeten stellen.
